Zdania czasowe (Oraciones temporales) (II) - indicativo i subjuntivo w zdaniach z "cuando"

W języku hiszpańskim istnieje grupa spójników, po których można użyć zarówno trybu Indicativo jak i Subjuntivo.

W przypadku zdań czasowych (patrz: Zdania czasowe (Oraciones temporales) Cuando era joven...(I) - wstęp) ze spójnikiem cuando wybieramy tryb w zależności od stopnia prawdopodobieństwa czynności. Jeśli zdanie odnosi się do przyszłości, po spójniku cuando użyjemy Subjuntivo (mniejsze prawdopodobieństwo), natomiast jeśli zdanie odnosi się do przeszłości lub określa czynności rutynowe albo mówi o tzw. prawdach uniwersalnych (większe prawdopodobieństwo), zastosujemy Indicativo. 

Indicativo użyjemy także w zdaniach pytających. 
Uwaga: W pytaniach, cuándo jest zaimkiem pytającym i opatrzone jest zawsze akcentem graficznym. 

Subjuntivo (przyszłość) Cuando + Presente de Subjuntivo + Futuro Simple

Indicativo (teraźniejszość/uniwersalność, przeszłość; zdania pytające) ·        Cuando + Presente de Indicativo  + Presente de Indicativo ·        Cuando + Imperfecto/Indefinido/Pret. Perfecto (Indicativo) + Imperfecto/Indefinido/Pret. Perfecto (Indicativo) ·        ¿Cuándo...+ Indicativo?

Cuando tenga dinero, me compraré un coche de lujo. Jak będę miał pieniądze, kupię sobie luksusowy samochód. Proszę, zwróćcie uwagę, że tenga ma tutaj znaczenie czasu przyszłego, ale po spójniku cuando (ani żadnym innym spójniku czasowym) nie wolno go używać. Zamiast czasu przyszłego (Futuro Simple) użyjemy Presente de Subjuntivo. *Cuando tendré dinero, me compraré un coche de lujo.

Cuando tienes dinero, puedes solucionar muchos problemas. Kiedy masz pieniądze, możesz rozwiązać wiele problemów. Tienes nie ma znaczenia przyszłego. Zdanie jest stwierdzeniem rzeczywistości - używamy Indicativo.  Cuando era joven, no tenía tantos problemas como ahora. Kiedy byłem młody, nie miałem tylu problemów co teraz. Era odnosi się do przeszłości, czyli zdanie mówi o faktach z przeszłości - używamy Indicativo. Cuando salió de casa, vio a su vecina y la saludó.   Kiedy wyszedł z domu zobaczył  sąsiadkę i przywitał się. Salió, vio, dijo odnoszą się do faktów przeszłości, wyrażają czynności, które nastąpiły jedna po drugiej, czyli używamy Indicativo. Cuando salía de casa, vio a su vecina. Wychodząc z domu zobaczył  sąsiadkę. Salía, vio, dijo odnoszą się do przeszłości - używamy Indicativo. ¿Cuándo vendrás a visitarnos? Kiedy przyjedziesz nas odwiedzić? Zdanie pytające - pytamy o faktyczną sytuację - Indicativo.

Verbos de Cambio (ponerse, hacerse, quedarse, llegar a ser, volverse, convertirse en)

Dziś przedstawiam Wam verbos de cambio, czyli czasowniki wyrażające zmianę. Łączą się one w konstrukcje idiomatyczne i jako takie rządzą się swoimi prawami. Jest to dosyć istotne zagadnienie gramatyczne, ale niestety zupełnie pomijane w większości podręczników. Za pomocą niniejszego posta postaram się wypełnić tę lukę.

VERBOS DE CAMBIO (ponerse, hacerse, quedarse, llegar a ser, volverse, convertirse en)
PONERSE + adjetivo (triste, alegre, rojo, guapo, elegante, mal, enfermo)	oznacza nagłą i natychmiastową zmianę stanu – np. samopoczucia, wyglądu, stanu zdrowia, stanu emocjonalnego ; zmiana często jest łatwo odwracalna, przejściowa	Juan se ha puesto enfermo sin ningún motivo. Janek rozchorował się zupełnie bez powodu. Cuando vio a ese chico que le gusta tanto, se puso roja como un tomate.                                  Kiedy zobaczyła tego chłopaka, który tak jej się podoba, spiekła raka [dosł. zrobiła się czerwona jak pomidor]. Al enterarse de la muerte de su abuelo, se puso triste. Kiedy dowiedział się o śmierci dziadka, zasmucił się. ¿Adónde vas ? Te has puesto tan elegante...     Dokąd idziesz ? Tak się wystroiłaś... ¡No te pongas así! ¡No es para tanto!  Oj, przestań się tak zachowywać. Nie przesadzaj.
HACERSE + adjetivo/sustantivo (de izquierdas, de derechas, comunista, liberal, socialista, católico, budista, médico, cura, tenista ; socio, miembro de ; famoso, rico)	oznacza zmianę dokonywaną zazwyczaj świadomie przez wykonawcę, np. przyjęcie innej religii, zmianę poglądów politycznych, wstąpienie do pewnego ugrupowania bądź wybór wykonywanego zajęcia ; może też oznaczać zmianę statusu społecznego, przynależności do danej grupy społecznej	Se hizo de izquierdas al leer la biografía de Che Guevara. Stał się lewicowcem po przeczytaniu biografii Che Guevary. El rey Enrique VIII fundó la Iglesia Anglicana y se hizo protestante. Król Henryk VIII założył Kościół Anglikański i stał się protestantem. Se hizo socio de un club de golf.               Stał się członkiem klubu golfowego. De mayor, voy a hacerme pirata.                        Jak będę duży to zostanę piratem. Se hizo rico en un día gracias a la lotería.     Stał się bogaty w jeden dzień dzięki [wygranej na] loterii. Se hizo famoso de la noche a la mañana. Stał się sławny z dnia na dzień.
QUEDARSE + sustantivo/adjetivo (solo, viudo, ciego, mudo, sordo, cojo, calvo, embarazada ; soprendido, admirado, de piedra, estupefacto)	oznacza zmianę związaną zazwyczaj z jakąś stratą (utrata małżonka, wzroku, słuchu) lub stałą/ długotrwałą zmianę cielesną (zajść w ciążę); często razem z przymiotnikami wyrażającymi silne zdziwienie, zaskoczenie wywołane czynnikiem zewnętrznym	Su esposa murió a los 60 años y se quedó viudo hasta el fin de sus días.                         Żona umarła w wieku 60 lat i pozostał wdowcem do końca swych dni. Cuando alguien se casa porque la mujer se quedó embarazada se dice que se casa de penalti.      Kiedy ktoś bierze ślub dlatego że kobieta zaszła w ciążę to mówi się, że bierze ślub przez wpadkę [dosł. przez karniaka]. Cuando lo echaron del trabajo se quedó totalmente calvo. Jak wyrzucili go z pracy to kompletnie wyłysiał. Cuando me avisaron que había heredado 100 mil euros, me quedé de piedra.    Jak mnie powiadomiono, że odziedziczyłam 100 tysięcy euro, zamurowało mnie.
LLEGAR A SER + adjetivo/sustantivo (famoso, rico, experto, director, jefe, médico, un famoso actor, alguien en la vida)	oznacza zmianę osiągniętą kosztem wielkiego nakładu pracy, wysiłku	Llegó a ser director.             Udało mu się zostać dyrektorem. Trabajó muchos años para llegar a ser famoso.       Wiele lat pracował, aby stać się sławnym. Para llegar a ser alguien en la vida, tienes que esforzarte. Aby do czegoś w życiu dojść [dosł.stać się w życiu kimś], musisz się wysilić.
VOLVERSE + adjetivo (triste, organizado, insoportable, tranquilo, nervioso)	oznacza stałą, ale powolnie, stopniowo zachodzącą zmianę, zwłaszcza charakteru lub postawy życiowej zachodzącą bez woli osoby podlegającej zmianie	Después de casarse, se volvió muy desordenada.       Po tym jak wyszła za mąż, stała się straszną bałaganiarą. Cuando nació su hermanito, Juan se volvió insportable. Kiedy urodził mu się braciszek, Juan stał się nieznośny.
CONVERTIRSE EN + UN/UNA + sustantivo (criminal, príncipe azul, sapo, oro, problema)	używamy wyłącznie z rzeczownikiem ; oznacza stałą i radykalną zmianę postaci, zarówno jeśli chodzi o charakter jak i powłokę fizyczną osoby lub rzeczy	Cuando la princesa besó al sapo, este se convirtió en un príncipe azul.                       Kiedy księżniczka pocałowała ropuchę, ta przeistoczyła się w księcia z bajki. Los niños en las favelas pronto dejan de ser inocentes y se convierten en criminales. Dzieci w fawelach [brazylijskich slamsach] szybką tracą niewinność i stają się przestępcami. La pobreza se convierte en un problema cada vez más acuciante.                         Bieda staje się coraz bardziej dotkliwym problemem.

A na zakończenie zewnętrzne linki do ćwiczeń:

http://www.ver-taal.com/ej_verbosdecambio1.htm

http://www.ver-taal.com/ej_verbosdecambio2.htm
http://www.hf.uio.no/ilos/tjenester/kunnskap/sprak/nettsprak/spansk/treningssenter/ejercicios/ovelser2/verbosdecambioV06.html


¡Hasta la próxima!

Dobrze się bawić

Powszechnie wiadomo, że Hiszpanie to dość rozrywkowy naród (son muy juerguistas/ fiesteros), czyli że lubią się dobrze bawić.  Hmmm… tylko jak to powiedzieć?

Często spotykanym wśród polskich uczniów błędem jest tłumaczenie tego zwrotu na: *tener buen tiempo.

Ilu z Was tak mówi, no przyznać się! ;-)

Jest to kalka z angielskiego. Prawidłowa wersja to: pasarlo bien lub pasárselo bien. Spójrzcie na tabelkę i zwróćcie uwagę, jak odmienia się to wyrażenie:

Siempre me lo paso bien con mis amigos.	Zawsze dobrze się bawię z przyjaciółmi.
¿Te lo has pasado bien en la fiesta?	Dobrze się bawiłeś/aś na imprezie?
Se lo pasa bien escribiendo canciones para sus fans.	Pisanie piosenek dla fanów to dla niego/niej dobra zabawa.
Nos lo pasamos muy bien visitando la ciudad y probando los platos típicos.	Spędziliśmy bardzo miło czas na zwiedzaniu miasta i degustowaniu lokalnych potraw.
Veo que lo pasáis muy bien juntos.	Widzę, że dobrze się razem bawicie.
Los niños se lo pasaron bien en la película.	Dzieci dobrze się bawiły na filmie.
¡Que lo pases bien! ¡Que lo pase bien! ¡Que lo pasen bien!	Baw się dobrze. Życzę Pani/Panu dobrej zabawy! Życzę Państwu/Paniom/Panom dobrej zabawy!

Synonimy:

Pasarlo fenomenal/genial/estupendamente/pipa/pirata/teta :o/bomba/de miedo/de película/ de fábula/ en grande/de muerte

Zdania czasowe (Oraciones temporales) Cuando era joven...(I) - wstęp

Zdania okolicznikowe czasu (Oraciones temporales)

Zdania okolicznikowe czasu  są zdaniami podrzędnie złożonymi, w których zdanie podrzędne (czyli to, które występuje bezpośrednio po spójniku) odpowiada na pytanie: ¿Cuándo? (kiedy), ¿Desde cuándo? (od kiedy?), ¿Hasta cuándo? (do kiedy?).  

zdanie podrzędne	zdanie główne
Cuando tenga dinero,	iré a España.	Jak będę mieć pieniądze, pojadę do Hiszpanii.
Antes de salir,	comió el desayuno.	Przed wyjściem zjadł śniadanie.
Mientras yo preparaba la cena,	mi hermana miraba la tele.	Podczas gdy ja przygotowywałam kolację, moja siostra oglądała telewizję.

Ogólnie, strukturę zdania czasowego możemy przedstawić następująco:

spójnik: Cuando Antes de Mientras Tan pronto como ….

+

zdanie podrzędne

+

zdanie główne

Możemy też zamienić miejscami zdanie podrzędne z głównym:

zdanie główne

+

spójnik: cuando antes de mientras tan pronto como ...

+

zdanie podrzędne

Zdania czasowe są wprowadzane za pomocą następujących spójników, zależnie od relacji czasowej zdania głównego w stosunku do zdania podrzędnego:

spójnik	przykładowe użycie
cuando kiedy, gdy, jak	Cuando tengas tiempo, ven a visitarme. Jak będziesz mieć czas, odwiedź mnie. Cuando hace calor, el hielo se derrite. Kiedy jest ciepło, lód się topi. Cuando era joven, pasaba todos los veranos en el campo. Kiedy był młody, każde lato spędzał poza miastem.
tan pronto como, en cuanto, así que jak tylko	Hazme saber, tan pronto como/en cuanto/ así que sepas algo. Zawiadom mnie, jak tylko będziesz coś wiedzieć.
apenas zaledwie	Hazme saber, apenas sepas algo. Zawiadom mnie, zaledwie czegoś się dowiesz.
nada más que jak tylko (z formą osobową czasownika)	Hazme saber, nada más que sepas algo. Zawiadom mnie, jak tylko będziesz coś wiedzieć.
nada más jak tylko (z bezokolicznikiem)	Hazme saber, nada más saber algo. Zawiadom mnie, jak tylko będziesz coś wiedzieć.
mientras kiedy, podczas gdy lub dopóty dopóki	Mientras yo estaba planchando, ella estaba viendo la tele. Podczas gdy ja prasowałam, ona oglądała telewizję. Disfruta la vida, mientras puedas. Ciesz się życiem, dopóki możesz.
cada vez que, siempre que ilekroć	Cada vez que/siempre que te veo, me alegro. Cieszę się ilekroć cię widzę.
antes de que przed, zanim (z formą osobową czasownika)	Antes de que entres, quítate los zapatos. Zanim wejdziesz, zdejmij buty.
antes de przed (z bezokolicznikiem, rzeczownikiem lub oznaczeniem czasu)	Antes de entrar, quítate los zapatos. Przed wejściem, zdejmij buty.
desde que odkąd, od czasu kiedy (z formą osobową czasownika)	Desde que la conozco, no ha cambiado. Odkąd ją znam, nie zmieniła się.
desde odkąd, od (z bezokolicznikiem, rzeczownikiem lub oznaczeniem czasu)	Desde entrar a trabajar a las 8, no he comido nada. Od wejścia do pracy o godzinie 8, nic nie jadłem.
hasta que do, aż do, aż (z formą osobową czasownika)	No para de trabajar, desde que entra hasta que sale. Pracuje bez przerwy - od wejścia do wyjścia.
hasta do, aż do, aż (z bezokolicznikiem, rzeczownikiem lub oznaczeniem czasu)	Hoy trabajo hasta las ocho. Dziś pracuję do ósmej.
al w momencie, robiąc coś, po zrobieniu czegoś (z bezokolicznikiem)	Al saber la noticia, se alegró mucho. Jak się dowiedział, bardzo się ucieszył.

Zobacz też:

Zdania czasowe (Oraciones temporales) II - indicativo i subjuntivo w zdaniach z "cuando"

Egzaminy DELE - polecane podręczniki

Język hiszpański cieszy się coraz większą popularnością, zatem i wybór pozycji na rynku wydawniczym jest dość imponujący. Pełniejszą listę publikacji znajdziecie na hiszpańskiej stronie Instytutu Cervantesa: Publicaciones DELE.

Ja jednak wolałabym skupić się raczej na aspekcie praktycznym, dlatego w dzisiejszym poście przedstawię pozycje, które moim zdaniem zasługują na polecenie, ponieważ sama z nich korzystam i wiem, że sprawdzają się w pracy na lekcji. 

Wszystkie poniższe podręczniki kierowane są do osób przygotowujących się do egzaminów DELE. Zawierają przykładowe testy egzaminacyjne z rozwiązaniami i płytą CD. W tej kategorii mamy do wyboru aż 3 duże serie wydawnicze, wszystkie dostępne tylko i wyłącznie w hiszpańskiej wersji językowej:


1. Seria: Las claves del nuevo DELE (poziomy A1, A2, B1, B2, C1) wydawnictwa Difusión

Używam podręcznika na poziomie C1. Jest to mój numer 1 jeśli chodzi książki do DELE. Tutaj przykładowy rozdział z książki do poziomu B1. 

Plusy: podręcznik składa się z dwóch części, z których pierwsza  ma strukturę typowej kursowej książki do nauki języka obcego, podzielonej na działy tematyczne, dzięki czemu możemy przypomnieć sobie słownictwo z danego poziomu i przećwiczyć zagadnienia gramatyczne w praktyce, zaś druga prezentuje przykładowe egzaminy. 
Omawia niektóre z zadań egzaminacyjnych, podaje przykładowe rozwiązania.
Nic dodać, nic ująć. Tematyka tekstów do mówienia/czytania jest dość różnorodna i ciekawa (często używam ich po prostu do konwersacji). Dodatkowym atutem jest w pełni darmowy klucz (A1, A2, B1, B2, C1) który pobrać można ze strony wydawnictwa.

Minusy: ja dla mnie - brak.


2. Seria:  Preparación DELE  (poziomy A1, A2, B1, B2, C1, C2) wydawnictwa Edelsa

Korzystam z poziomów: B1, B2, C1, C2.

Plusy: przejrzysta struktura książki - każdy podręcznik podzielony jest na 5-6 rozdziałów tematycznych, czyli 5 lub 6 pełnych przykładowych egzaminów.  Teksty każdego rozdziału skupiają się wokół jednego zagadnienia leksykalnego, a każdy rozdział zawiera słowniczek najważniejszych słówek pojawiających się w tekstach. Znajdziemy w niej informacje na temat formy zadań egzaminacyjnych (na uwagę zasługują wzory wypracowań i listów i wykazy przydatnych w wypowiedzi pisemnej fraz w każdym z rodziałów oraz końcowy rozdział z omówieniem każdej z części egzaminu).  Przykładowy rozdział na poziomie B1 znajdziecie tutaj .

Minusy: książka zawiera głównie przykładowe egzaminy, ma czarno-białą szatę graficzną, dobór niektórych tekstów sprawia wrażenie przypadkowości, niekiedy zdarzają się błędy w kluczu, a klucz trzeba dokupić oddzielnie (dodatkowy koszt ok. 30 złotych).


3. Seria El Cronómetro  (poziomy A1, A2, B1, B2, C1, C2) wydawnictwa Edinumen

Korzystam z poziomów: B1, B2, C1, C2.

Plusy: bardzo dużo objaśnień dotyczących struktury egzaminu, ciekawe, przyjemne do czytania teksty; nowe podręczniki zawierają 4 pełne egzaminy z omówieniem trudności, strategii ich rozwiązywania etc., ponadto znajdziemy tu indeks zagadnień gramatycznych, indeks słówek podzielonych na działy tematyczne i dodatkowe ćwiczenia (np. na idiomy); części  C1 i C2 dość dokładnie omawiają zadania kreatywne (mówienie i pisanie), ale już niestety B1, B2 podaje głównie odnośniki do innych swoich książek, klucz razem z książką.

Wady: duża ilość teorii powoduje że książka staje się mało czytelna; klucz umieszczony jest na końcu każdego rozdziału i ginie w gąszczu objaśnień; ćwiczenia dodatkowe bardzo często są nieprzydatne do samodzielnej nauki, bo opatrzone są bardzo obszernymi poleceniami i to wyłącznie w języku hiszpańskim, przez co stają się niestrawne dla osób władających hiszpańskim na poziomie B1 lub niższym; w części B1 i B2 mało objaśnień co do części kreatywnej- pisanie i mówienie, odsyłają jedynie do przykładowych tekstów z innych podręczników wydawnictwa Edinumen. 



Każda z tych pozycji nadaje się do samodzielnej nauki, jednak Cronómetro polecałabym raczej dla nauczycieli aniżeli dla uczniów. 



I na koniec:

Gdzie najtaniej kupicie książki do nauki hiszpańskiego lub hiszpańskie lekury?

Nie będę reklamować stron księgarń językowych, bo po pierwsze zwykle nie korzystam z ich usług (oprócz Akademii, która miała kiedyś zniżkę dla studentów i lektorów języków obych - 15% w sklepach stacjonarnych), a po drugie nie śmiem obrażać waszej inteligencji, bo przecież wiadomo, że wystarczy sobie wyguglać (hiszp.: guglear).  

Ja sama kupuję hiszpańskie książki na Allegro lub korzystając z uprzejmości znajomych, którzy akurat wracają z Hiszpanii. 

Istnieje oczywiście możliwość zakupu bezpośrednio przez stronę wydawnictwa, ale przy kosztach przesyłki jest to skórka za wyprawkę.



¡Salu@! ¡Y hasta la próxima!

DELE - informacje ogólne i przykładowe egzaminy

¡Hola a tod@as! 

Dziś rozpoczynam serię postów dotyczącą egzaminów DELE. 

Dyplomy DELE (Diplomas de Español como Lengua Extranjera - Dyplomy z Języka Hiszpańskiego jako Języka Obcego) to jedyne oficjalnie uznawane certyfikaty zaświadczające o umiejętnościach językowych kandydatów. Przeprowadzane są pod patronatem Ministerstwa Edukacji, Polityki Społecznej i Sportu Hiszpanii. 

Obejmują wszystkie sześć poziomów biegłości językowej wg skali Rady Europy (Common European Framework of Reference for Languages - CEFR). Poniżej ich wykaz. Po kliknięciu przeniesiecie się na stronę z przykładowymi egzaminami:

• DELE A1
• DELE A2
• DELE B1 (dawny Inicial)
• DELE B2 (dawny Intermedio)
• DELE C1
• DELE C2 (dawny Superior)

Więcej teoretycznych informacji znajdziecie na stronie Instytutu Cervantesa, będącego organizatorem egzaminów w Polsce:
Instytut Cervantesa - Egzaminy DELE (strona w języku polskim)
Instituto Cervantes - Diplomas DELE (strona w języku hiszpańskim)

DELE - nowość na blogu

Witam!

Z przyjemnością informuję, że na blogu pojawiła się nowa zakładka - egzaminy DELE. Zachęcam do zapoznania się jej treścią. Postaram się sukcesywnie uzupełniać  zawartość strony o nowe zagadnienia i zachęcam do zadawania pytań.

salu2 a tod@s