wtorek, 25 października 2011

Wymowa. Acento español (III). La "b" y la "v"





[3:14]
Bien, otro detalle importante es la be y la uve. En el español ibérico no se diferencia* estos dos fonemas. Yo he escuchado alguna vez a la gente decir: viva o vaso , en algunas variedades del castellano. Yo no soy lingüista, yo no sé realmente si esto es correcto o no es correcto.

Następnym ważnym zagadnieniem jest wymowa fonemów "b" [be] i "v" [uβe]. W wersji używanej na Półwyspie obie te litery czyta się jednakowo. Nigdy NIE czytamy "v" tak jak polskiego "w". Z wymową "v" podobną do polskiego "w" możemy się czasami spotkać u Latynosów.

Słyszałam też anegdotę o pewnej Hiszpance, która uczyła dzieci w podstawówce i żeby ułatwić im pisanie dyktanda rozróżniała w mowie "b" i "v". Było tak do momentu, kiedy jedno z dzieci zapytało, czy żeby im  ułatwić będzie też rozróżniała g - "ge" (np. gemelo - bliźniak) i "jota" ("jinete" - jeździec). 


Lo que sí os puedo decir que en la variedad ibérica, no se hace la diferenciación, es decir, suena exactamente igual, la be de Barcelona que la uve de Valencia. Exactamente. No se hace la diferenciación: vaca, vaso, Barcelona, bueno, bondad. Todo se pronuncia exactamente igual: oclusiva y sonora. ¿De acuerdo?

Tak więc w wersji używanej na Półwyspie nie rozróżnia się tych dwóch dźwięków. Dokładnie tak samo będzie więc brzmieć: "b" w słowie Barcelona, jak "v" w słowie Valencia, vaca (krowa), czy vaso (szklanka).

Na początku wyrazu b i v czytamy tak jak polskie be:
Valencia [balenθia]
vaca [baka]
vaso [baso]

"Polskie" be [be] wymawiane jest również przed spółgłoskami nosowymi (czyli n i m):
bomba [bomba] (pompa, bomba)
tranvía [trambija]
(tramwaj)
en Varsovia [embarsoβia]
(w Warszawie)
en Valencia [embalenθia]
(w Walencji)

Natomiast w środku wyrazu lub w środku zdania czytamy b i v trochę inaczej. Dźwięk ten oznaczamy fonetycznie symbolem: β i jest to dźwięk zbliżony do polskiego  be, ale w wymowie wargi nie stykają się. Przyjmują one podobny kształt jak przy wymowie polskiej głoski ł albo jakbyśmy próbowali "buczeć", wymawiać długo: "bbbbbbbbbbbbbbbbbbb...", wypuszczając powietrze przez usta (nie: by by by oddzielnie, tylko jedno dłuuuugie: bbbbbbbbbbbbbbbb....).
cava [kaβa] (hiszpański szampan z Katalonii)
ave [aβe] (ptak)
nuevo [nueβo] (nowy)
a Varsovia [aβarsoβia] (do Warszawy)
a Valencia  [aβalenθia] (do Walencji)


Wymowa. Acento español (I)
Wymowa. Acento español (II). La "s", la "c" y la "z".


niedziela, 23 października 2011

Nie wciskaj kitu!


Kolejne ciekawe wyrażenie. Tym razem zainspirowane pytaniem uczestników forum na jednym z portali społecznościowych. – Kolowializm, czyli coś, co praktycznie trudno znaleźć w słownikach. 

No me vaciles.
No me chulees.  język hiszpański
Nie wciskaj kitu!

Bez kitu!




Przykłady:
- Ayer salí con cuatro chicas a la vez.
- No me vaciles!/No me chulees!
- Wczoraj byłem na randce z 4 dziewczynami na raz.
 
- Nie wciskaj kitu!/Bez kitu!

Synonimy:
No te burles de mí. - Nie rób sobie (ze mnie) żartów
No te quedes conmigo, No me tomes el pelo. - Nie zgrywaj się (ze mnie).
No digas chorradas. - Nie gadaj głupot.



Jeśli spodobał Ci się ten post, proszę poleć bloga swoim znajomym- tweetnij, lajknij, zaplusuj albo cośkolwiek innego. Dzięki! :-)

sobota, 22 października 2011

Wymowa. Acento español (II). La "s", la "c" y la "z".

Zgodnie z obietnicą przechodzę do omówienia poszczególnych części nagrania. Dziś o wymowie "s", "z" i "c".



Hola amigos. Estoy aquí para daros algunas pistas para que vuestro español suene más acorde al padrón ibérico, porque veo que hay mucha gente interesada en ese tema. Y entonces con más detalles que os voy a dar, vais a conseguir una pronunciación, una dicción verdaderamente ibérica. Sin... sin lugar a ningún tipo de dudas, ¿de acuerdo?...

para + infinitivo - aby, żeby (używane z bezokolicznikiem)
para que + subjuntivo - aby, żeby (używane z subjuntivo)
dar pistas - dawać wskazówki
acorde a - zgodnie z
el tema - temat, wątek
sin lugar a ningún tipo de dudas - bez cienia wątpliwości


[0:19]
Como todos sabéis la principal característica del español ibérico es la diferenciación entre el fonema zeta y el fonema ese .

Po pierwsze, charakterystyczną cechą wymowy typowej dla półwyspu jest rozróżnianie w wymowie: "s" i "z"/"c" (cecha niewystępująca w wymowie typowej dla Ameryki, gdzie "s" brzmi tak samo jak "z" , czyli praktycznie tak samo jak nasze polskie "s").


No es lo mismo: casa (una casa donde vives) y caza de cazar... pfff [sonido de disparo] ciervos, de acuerdo, entonces, ante la grafía zeta con la a, la e o la u, utilizaremos el fonema zeta, es decir: zapato, zozobra, zurrón y con el fonema ce con la e o la i también utilizaremos el fonema zeta, es decir: cereza, cimiento, etcétera. Lo mismo cuando la zeta aparece al final de sílaba, por ejemplo: Erranz, también se pronuncia zeta

Inaczej będziemy więc wymawiać słowa: casa (dom) i caza, cazar (polowanie, polować).
"S" wymawiamy w sposób zbliżony do polskiego "s", tyle że jest ono bardziej świszczące, szeleszczące (o tym za chwilę).
"Z" i "c" reprezentują ten sam dźwięk (identyczny jak angielskie "th", czyli sepleniące "s", które uzyskamy wkładając  koniuszek języka między zęby i sepleniąc).
"Z" używane jest przed "a, o, u" i na końcu wyrazu:
zapato (but)
zozobra
(zgryzota)
zurrón
(sakwa)
Erranz
 (hiszpańskie imię)
"C" natomiast przed "e" i przed "i": 

cereza
(czereśnia)
cimiento
(fundament)
Uwaga! Nigdy nie używamy w piśmie zestawienia: ZE, ZI!

Por otro lado, cuando aparece la grafía ese, se pronunciará con el fonema ese, por ejemplo: Salamanca, Soria, Sigüenza, Sevilla, Sumatra, ¿mmm?, se pronuncia con la ese ...[se limpia la garganta]. Perdón...

Kiedy piszemy wyraz przez "s" wymawiamy "s":  Salamanca, Soria, Sigüenza, Sevilla, Sumatra 


[1:31]

Un detalle muy importante para que la pronunciación suene ibérica totalmente, es que la ese sea la característica que utilizamos aquí, es decir: en Iberoamérica y en zonas de Península Ibérica, como Andalucía, se pronuncia una ese más aplastada. Una ese en la que la punta de la lengua está apoyada contra el alvéolo inferior frontal, es decir, aquí (indica con el dedo), y suena algo así como: Sí, señor .

W niektórych regionach Hiszpanii i w Ameryce "s" brzmi tak jak nasze polskie "s" 
- Sí, señor.


En el español ibérico no se pronuncia la ese de esa manera. Se pronuncia más sibilante. Se apoya la lengua, digamos, contra todo el lateral superior alveolar, ¿eh?, y... sssss por la punta sibila, es decir: Ssevilla, Ssalamanca, Ssoria, no: Soria o Sevilla, sino: Ssoria y Ssevilla. Este detalle es muy importante para que suene realmente ibérica la pronunciación.

W wersji iberyjskiej "s" wymawiane jest inaczej, w sposób bardziej "świszczący". Dźwięk troszkę zbliżony do polskiego "sz", ale nie do końca. Ułóżcie usta i zęby tak jakbyście mieli "świstać" przez zęby i spróbujcie wymówić takie "s" jak nasz Hiszpan:
Sevilla
Salamanca
Soria



[2:30]
Bien. Otro detalle, también muy importante, es que la ese al final de sílaba, siempre se pronuncia, no vale el: somo tre, se puede decir que es, obviamente, totalmente correcto en otras variedades del castellano, pero en esta variedad en concreto no se utiliza. Se dice: somoS treS y suena exactamente igual la ese al principio de sílaba, que al final de sílaba: somoS treS, ¿hm?
.

"S" zawsze jest wymawiane (a nie tak jak np. w dialekcie andaluzyjskim, w którym na końcu wyrazu "znika" na końcu wyrazu lub czasami w środku).


Y lo mismo cuando mezclamos el fonema ese con el fonema zeta en la misma, e..., palabra. Se diferencia totalmente: seCesión, suCeso, suCesos .
Todo se pronuncia correctamente. Todos y cada uno de los fonemas que están escritos.

Kiedy w jednym wyrazie występuje jednocześnie "s" i "z"/"c" każdy z fonemów wymiawamy wyraźnie rozróżniając "s" lub "z"/"c":
seCesión (secesja)
suCeso
(wydarzenie, nie: sukces)
suCesos
(wydarzenia) 

To niełatwe, prawda? A teraz spróbujcie wymówić to :
ascensor
(winda)
ascender
(wznosić się, awansować)
incienso
(kadzidło)
prescripción
(recepta)

Podsumowując:
- w języku hiszpańskim inaczej wymawiamy "s" i "z"/"c"
- "z" i "c" (przed e, i) wymawiamy identycznie, czyli jak nieme angielskie "th"
- "s" jest inne niż polskie "s", bardziej "świszczące"


Wymowa. Acento español (I)
Wymowa. Acento español (III). La "b" y la "v"



Bez urazy

Dziś wyrażenie zainspirowane wizytą na hiszpańskojęzycznym forum.


sin ánimo de ofender
bez urazy

Przykłady:
Yo, sin ánimo de ofender, te recomendaría consultar un diccionario de ortografía. Bez urazy,ale ja poleciłbym ci korzystanie ze słownika ortograficznego.
Con todo respeto y sin ánimo de ofender, tu estilo no me gusta. Z całym szacunkiem i bez urazy, ale twój styl mi się nie podoba.

Synonimy:
sin intención de ofender - bez urazy
con perdón sea dicho - z przeproszeniem
no me lo tomes a mal - nie miej mi tego za złe
no te molestes por lo que te voy a decir, pero... - nie obraź się za to co powiem, ale...



Jeśli spodobał Ci się ten post, proszę poleć bloga swoim znajomym- tweetnij, lajknij, zaplusuj albo cośkolwiek innego. Dzięki! :-)

wtorek, 18 października 2011

Wymowa. Acento español (I)


¡Hola a todos!

Dzisiaj chciałabym Wam przybliżyć pewne zasady dotyczące naturalnej, a co najważniejsze poprawnej wymowy hiszpańskich głosek, czyli tego, co trzeba wiedzieć i stosować w praktyce, aby nasza wymowa nie była "drewniana". Mam nadzieję, że wiecie, co mam na myśli? ;-)

Od razu zaznaczam, że zasady te dotyczą tylko wersji języka hiszpańskiego używanej na Półwyspie. Nie oznacza to oczywiście, że jest ona lepsza lub bardziej poprawna niż wersje używane w Ameryce Łacińskiej. Jest to natomiast wersja uważana za wzorcową i uwzględniana w większości podręczników do nauki hiszpańskiego, czyli ta,  której uczy się większość uczniów (ku oburzeniu wielu latynoskich hispanohablantes - wniosek, który sam się narzuca, po przeczytaniu komentarzy na You Tube).

Inspiracją do napisania dzisiejszego posta stały się toczone na zajęciach z hiszpańskiego boje. Ich inspiratorką i uczestniczką była częstokroć sama autorka niniejszego bloga, uczestnicząca  w dyskusji zarówno z perspektywy osoby uczącej się, jak i nauczającej innych prawidłowej wymowy.  Przedmiotem sporu są na przykład pary głosek:  b (be) i v (uve) czy ll (doble ele) i y (ye). Czy są to dwa różne dźwięki, czy ten sam dźwięk? A jeśli tak, to jak właściwie powinien brzmieć ten dźwięk?

Audycja, której za chwilę wysłuchacie, została nagrana przez bardzo sympatycznego rodowitego Hiszpana, niebędącego z wykształcenia lingwistą. Mój wybór nie był przypadkowy, ponieważ chodziło mi o to, aby pokazać Wam, jak wygląda poprawna wymowa z punktu widzenia „naturszczyka” i bez wnikania w zbędne (z perspektywy przeciętnego ucznia) teorie na temat fonetyki i miejsca artykulacji głosek. 
Niestety w paru miejscach uważam, że nasz Hiszpan nie ma rację, czemu dam wyraz w następnych postach, w których omówię fragment po fragmencie wymowę poszczególnych głosek.

Pod spodem znajdziecie transkrypcję, a w kolejnych postach zajmę się omówieniem poszczególnych zagadnień poruszanych w programie.


¡Manos a la obra! Do roboty! Zaczynamy!





Transkrypcja. (Dla ułatwienia zaznaczyłam również czasy, oddzielając poszczególne zagadnienia, dzięki czemu łatwiej będzie wrócić do odpowiedniego fragmentu nagrania.)
 

Hola amigos. Estoy aquí para daros algunas pistas para que vuestro español suene más acorde al patrón ibérico, porque veo que hay mucha gente interesada en ese tema.  Y entonces con más detalles que os voy a dar, vais a conseguir una pronunciación, una dicción verdaderamente ibérica. Sin... sin lugar a ningún tipo de dudas, ¿de acuerdo?... 



[0:19]  

Como todos sabéis la principal característica del español ibérico es la diferenciación entre el fonema zeta y el fonema ese .

 

No es lo mismo: casa (una casa donde vives) y caza de cazar... pfff [sonido de disparo] ciervos,  de acuerdo, entonces, ante la grafía zeta con la a, la e o la u, utilizaremos el fonema zeta, es decir: zapato, zozobra, zurrón y con el fonema ce con la e o la i también utilizaremos el fonema zeta, es decir: cereza, cimiento, etcétera. Lo mismo cuando la zeta  aparece al final de sílaba, por ejemplo: Erranz, también se pronuncia zeta

 

Por otro lado, cuando aparece la grafía ese, se pronunciará con el fonema ese, por ejemplo:   Salamanca, Soria, Sigüenza, Sevilla, Sumatra, ¿mmm?, se pronuncia con la ese ...[se limpia la garganta].  Perdón...

 
 [1:31]

Un detalle muy importante para que la pronunciación suene ibérica totalmente, es que la ese sea la característica que utilizamos aquí, es decir: en Iberoamérica y en zonas de Península Ibérica, como Andalucía, se pronuncia una ese más aplastada. Una ese en la que la punta de la lengua está apoyada contra el alvéolo inferior frontal, es decir, aquí (indica con el dedo), y suena algo así como: Sí, señor .

 

En el español ibérico no se pronuncia la ese de esa manera. Se pronuncia más sibilante. Se apoya la lengua, digamos, contra todo el lateral superior alveolar, ¿eh?, y... sssss por la punta sibila, es decir: Ssevilla, Ssalamanca, Ssoria, no: Soria o Sevilla, sino: Ssoria y Ssevilla. Este detalle es muy importante para que suene realmente ibérica la pronunciación.

 

[2:30]
Bien. Otro detalle, también muy importante, es que la ese al final de sílaba, siempre se pronuncia, no vale el: somo tre, se puede decir que es, obviamente, totalmente correcto en otras variedades del castellano, pero en esta variedad en concreto no se utiliza. Se dice: somoS treS y suena exactamente igual la ese al principio de sílaba, que al final de sílaba: somoS treS, ¿hm?.

 

Y lo mismo cuando mezclamos el fonema ese con el fonema zeta en la misma, e..., palabra. Se diferencia totalmente: seCesión, suCeso, suCesos .

 

Todo se pronuncia correctamente. Todos y cada uno de los fonemas que están escritos.

 

[3:14] 
Bien, otro detalle importante es la be y la uve. En el español ibérico no se diferencia* estos dos fonemas. Yo he escuchado alguna vez a la gente decir: viva o vaso , en algunas variedades del castellano. Yo no soy lingüista, yo no sé realmente si esto es correcto o no es correcto.

 

Lo que sí os puedo decir que en la variedad ibérica, no se hace la dferenciación, es decir, suena exactamente igual, la be de Barcelona que la uve de Valencia. Exactamente. No se hace la diferenciación: vaca, vaso,  Barcelona, bueno, bondad. Todo se pronuncia exactamente igual: oclusiva y sonora. ¿De acuerdo?

 

[3:55] 
¿Qué más os puedo decir? Algún detalle más importante para que suene exactamente ibérico...

 

Bien, muy importante también es, la diferenciación aunque no se hace en todas las regiones de la Península Ibérica, pero sí en la matriz, en el idioma castellano, es la diferenciación entre el fonema: elle y la yo de la i griega . Es decir, de yo o yate , es decir, es diferente, lluvia que yate o llave que yema .

 

Llave y yate es un fonema diferente que es importante diferenciarlo para darle más calidad a nuestra pronunciación ibérica. De acuerdo.

 

[4:36] 
Otro detalle importante que observo en mucha gente, bueno, otras variedades, iberoamericanas es hacer la jota o la ge, cuando es fuerte, se hace, más bien, más cercano a una hache aspirada que a una jota realmente. Es decir: se hace como: gente, jamón. Aqui decimos: Ggente, Jjamón. Es decir: la parte anterior de la lengua, vibra contra el velo del paladar, produciendo un sonido más fuerte. Sin pudor: Jjamón, Ggente, no: gente, toda la gente, no, Ggente, Jjamón, ¿hm? Asi se consigue una jota verdaderamente ibérica.

 

[5:16] 
Otro detalle muy importante también es la nasa... la nasalización, es decir: cuando hay una vocal, antes de una consonante nasal que puede ser una eme o una eñe , aquí jamás se nasaliza la vocal. En otros* regiones sí se hace. Por ejemplo, se hace: señor, cómo está, señor? Como en Cuba, por ejemplo, podría sonar algo semejante a esto. Aquí jamás. Siempre suena: planas. Es decir, la vocal normal y la nasal nasal. Nunca se nasaliza la vocal. Decimos: sEñor, sEndero , no: el sęndero, el sęñor, no, eso no se dice. Sí que: sEñor, sEndero. ¿De acuerdo?

 

[5:55] 
Y bueno, por el momento, yo creo que por ahora es suficiente con todas estas pistas que os he facilitado. Espero que os sean de mucha ayuda, que consigáis una dicción ibérica correcta y que os haya podido servir, bueno, pues es eso, para evitaros mucho tiempo de práctica, estos trucos que os he dado. Y me despido por hoy. Y... nos veremos pronto con más ayudas sobre diversos temas. Si queréis comentar, no os cortéis. ¿De acuerdo? Estaré encantado al recibir vuestras opiniones. Muchísmas gracias y hasta pronto.


* Gwiazdką zaznaczone zostały niepoprawne fragmenty wypowiedzi. Transkrypcja jest dosłownym, naturalnym odwzorowaniem treści, a w języku mówionym często pojawiają się drobne błędy.
 

* incorrecto: no se diferencia estos dos fonemas -  correcto: no se diferenciaestos do fonemas albo no se diferencia entre estos dos fonemas

* incorrecto:  otros* regiones - correcto: otras regiones



Wymowa. Acento español (II). La "s", la "c" y la "z".
Wymowa. Acento español (III). La "b" y la "v"





czwartek, 13 października 2011

Imperfecto de Subjuntivo - Formy regularne i nieregularne

Formy czasu przeszłego trybu łączącego Imperfecto de Subjuntivo tworzymy zawsze od 3. osoby liczby mnogiej czasu przeszłego Indefinido.


I. Dla czasowników regularnych:



Imperfecto de Subjuntivo - formy (czasowniki regularne)


bezokolicznik

hablar
beber
vivir









 Indefinido
3. os. l. mn.
ellos/ellas
hablaron
bebieron
vivieron










temat

habl-
beb-
viv-


formy Imperfecto de Subjuntivo

yo
hablara
bebiera
viviera


hablaras
bebieras
vivieras


él/ella
hablara
bebiera
viviera


nosotros
habláramos
bebiéramos
viviéramos


vosotros
hablarais
bebierais
vivierais


ellos/ellas
hablaran
bebieran
vivieran



 Podsumowując:

1. Odmieniamy czasownik w Indefinido, aby uzyskać 3. os. liczby mnogiej (ellos/ellas/ustedes).

2. Odcinamy końcówkę, aby uzyskać "temat"  (tak jak pokazałam na schemacie).

3. Dodajemy końcówki Imperfecto de Subjuntivo:

    a) dla czasowników I koniugacji (których bezokolicznik kończy się na -ar) dodajemy końcówki:

-ara, -aras, -ara, -áramos, -arais, -aran.

    b) dla czasowników II i III koniugacji (których bezokolicznik kończy się na -er lub -ir) dodajemy końcówki:

-iera, -ieras, -iera, -iéramos, -ierais, -ieran.

4. Nie zapominamy o akcencie graficznym w 1. os. l. mn. (nosotros)



II. Dla czasowników nieregularnych:



Imperfecto de Subjuntivo - formy (czasowniki nieregularne)


bezokolicznik

andar
querer
producir









 Indefinido
3. os. l mn.
ellos/ellas
anduvieron
quisieron
produjeron










temat

anduv-
quis-
produj-


formy Imperfecto de Subjuntivo

yo
anduviera
quisiera
produjera


anduvieras
quisieras
produjeras


él/ella
anduviera
quisiera
produjera


nosotros
anduviéramos
quisiéramos
produjéramos


vosotros
anduvierais
quisierais
produjerais


ellos/ellas
anduvieran
quisieran
produjeran



Podsumowując:

1. Odmieniamy czasownik w Indefinido, aby uzyskać 3. os. liczby mnogiej (ellos/ellas/ustedes). Czasownikami nieregularnymi w Imperfecto de Subjuntivo są te same czasowniki, które są nieregularne w Indefinido, np.: decir - dijeron - dijera, andar - anduvieron - anduviera...

2. Odcinamy końcówkę, aby uzyskać "temat"  (tak jak pokazałam na schemacie).

3. Końcówki Imperfecto de Subjuntivo są takie same niezależnie od koniugacji. Zatem do tematu dodamy końcówki:

-iera, -ieras, -iera, -iéramos, -ierais, -ieran.

 Uwaga! Wyjątkiem są tu czasowniki, które w Indefinido mają w temacie "j" tzn. producir - produjeron, traer -trajeron, decir - dijeron. W przypadku tych czasowników dodajemy końcówki:

-era, -eras, -era, -éramos, -erais, -eran.

4. Pamiętamy o akcencie graficznym w 1. os. l. mn. (nosotros): anduviéramos,  quisiéramos,  produjéramos

---------------------------------------------------------------------------------------------



Imperfecto de Subjuntivo – pozostałe formy nieregularne

bezokolicznik
3 os. L.mn. Indefinido
1 os. Imperfecto de Subjuntivo

andar

anduvieron

anduviera

caber

cupieron

cupiera

estar

estuvieron

estuviera

poder
pudieron

pudiera

poner

pusieron

pusiera

saber

supieron

supiera

tener

tuvieron


tuviera

decir

dijeron

dijera


haber
hubo

hubiera


conducir

condujeron

condujera

reducir
redujeron

redujera


venir

vinieron

viniera

convenir

convinieron

conviniera

querer

quisieron

quisiera

hacer
hicieron

hiciera

dar
dieron

diera


ver

vieron

viera

ir/ser

fueron

fuera

pedir

pidieron

pidiera

sentir

sintieron

sintiera

morir

murieron

muriera

dormir

durmieron

durmiera



Jeśli spodobał Ci się ten post, proszę poleć bloga swoim znajomym- tweetnij, lajknij, zaplusuj albo cośkolwiek innego. Dzięki! :-)